Hiện tượng mất cân bằng điện áp khi vận hành máy phát điện: Nguyên nhân và cách xử lý

11:16 - 13/07/2026 0

Trong quá trình vận hành máy phát điện diesel, điện áp ba pha cần được duy trì ổn định và cân bằng để đảm bảo các thiết bị sử dụng điện hoạt động an toàn, hiệu quả. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người vận hành có thể nhận thấy điện áp giữa các pha không đồng đều hoặc thường gọi là điện áp lệch pha.

Về bản chất, hiện tượng này chủ yếu là mất cân bằng điện áp giữa ba pha, có thể ảnh hưởng đến động cơ điện, biến tần, hệ thống điều khiển và làm giảm tuổi thọ của cả máy phát điện lẫn thiết bị tiêu thụ điện.

Mất cân bằng điện áp là gì?

Mất cân bằng điện áp là hiện tượng điện áp của ba pha có giá trị khác nhau vượt quá mức sai lệch cho phép.

Trong thực tế vận hành, độ mất cân bằng điện áp thường được khuyến nghị duy trì ở mức thấp để đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định. Giới hạn cụ thể phụ thuộc vào tiêu chuẩn áp dụng, yêu cầu của hệ thống và khuyến cáo của nhà sản xuất máy phát điện.

Lưu ý: Trong thực tế, nhiều người sử dụng thuật ngữ điện áp lệch pha để chỉ hiện tượng điện áp ba pha không đều. Tuy nhiên, về mặt kỹ thuật, điện áp lệch pha (góc pha không còn đúng 120°) và mất cân bằng điện áp là hai khái niệm khác nhau.

I. Dấu hiệu nhận biết

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

Điện áp giữa các pha chênh lệch rõ rệt.
Dòng điện ba pha không cân bằng.
Động cơ điện rung, nóng hoặc giảm hiệu suất.
Máy phát điện phát ra tiếng ồn bất thường khi mang tải.
Hệ thống điều khiển hoặc biến tần xuất hiện cảnh báo lỗi.
Thiết bị bảo vệ mất cân bằng điện áp tác động.

II. Nguyên nhân gây mất cân bằng điện áp

Nguyên nhân gây mất cân bằng điện áp

Phân bố phụ tải không đều

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi tải một pha tập trung quá nhiều vào một pha của máy phát, điện áp giữa các pha sẽ có sự chênh lệch.

Tiếp xúc điện không tốt

Các đầu cáp, cầu đấu hoặc thanh cái bị lỏng, oxy hóa hoặc phát nhiệt làm tăng điện trở tiếp xúc, ảnh hưởng đến điện áp từng pha.

Cáp điện hoặc hệ thống phân phối gặp sự cố

Cáp bị suy giảm chất lượng, tiết diện không phù hợp hoặc đấu nối sai có thể gây sụt áp cục bộ trên một pha.

Cuộn dây stator bị hư hỏng

Cuộn dây bị chập vòng, xuống cấp cách điện hoặc hỏng cục bộ có thể làm điện áp đầu ra giữa các pha không còn cân bằng.

Bộ điều chỉnh điện áp (AVR) hoặc hệ thống kích từ hoạt động bất thường

Trong một số trường hợp, lỗi của AVR hoặc hệ thống kích từ có thể khiến điện áp đầu ra không ổn định, đặc biệt khi tải thay đổi nhanh.

III. Cách kiểm tra và xử lý

Khi phát hiện mất cân bằng điện áp, nên:

Đo điện áp giữa các pha bằng đồng hồ đo hoặc thiết bị phân tích chất lượng điện.
Kiểm tra sự phân bố phụ tải.
Kiểm tra đầu nối, cáp điện và tủ phân phối.
Kiểm tra hoạt động của AVR và hệ thống kích từ.
Đánh giá tình trạng cuộn dây stator nếu nghi ngờ hư hỏng bên trong.
Nếu hiện tượng vẫn tiếp diễn, nên dừng máy để kiểm tra chuyên sâu nhằm tránh ảnh hưởng đến các thiết bị sử dụng điện.

IV. Biện pháp phòng ngừa

Phân bổ tải đồng đều giữa ba pha.
Kiểm tra định kỳ hệ thống điện và các đầu nối.
Bảo dưỡng AVR, hệ thống kích từ và máy phát theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Theo dõi thường xuyên điện áp từng pha trên bộ điều khiển.
Thực hiện bảo trì định kỳ hệ thống phân phối điện.

V. Kết luận

Hiện tượng mất cân bằng điện áp là một trong những vấn đề cần được theo dõi thường xuyên khi vận hành máy phát điện. Việc phát hiện sớm, xác định đúng nguyên nhân và xử lý kịp thời sẽ giúp bảo vệ máy phát điện, giảm nguy cơ hư hỏng thiết bị và duy trì nguồn điện ổn định cho toàn hệ thống.

CÔNG TY TNHH MAI BẢO AN cung cấp dịch vụ buôn bán, cho thuê, bảo trì, bảo dưỡng và sửa chữa, trùng tu chuyên sâu các loại MÁY PHÁT ĐIỆN CÔNG NGHIỆP với đội ngũ kỹ thuật dày dạn kinh nghiệm và chế độ bảo hành, hậu mãi tốt nhất với chi phí hợp lý nhất cho quý khách.

THAM KHẢO THÊM CÁC DỊCH VỤ KHÁC CỦA CHÚNG TÔI

− Dịch vụ bảo trì, bảo dưỡng máy phát điện công nghiệp

− Dịch vụ cho thuê máy phát điện

− Dịch vụ sửa chữa máy phát điện công nghiệp

Hãy liên lạc với công ty chúng tôi để được tư vấn, cung cấp các giải pháp chuyên nghiệp và toàn diện. Chúng tôi rất vui lòng giải đáp mọi thắc mắc của quý khách!